język niemiecki język polski

Wyrzysk

Wyrzysk jest miastem w powiecie pilskim – siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Wyrzysk. Do miejscowości można trafić zjeżdżając z trasy S10, między Piłą a Bydgoszczą. Już w 1945 roku na terenie tej miejscowości utworzono cmentarz wojenny Armii Czerwonej. Znajduje się on obecnie w sąsiedztwie cmentarza parafialnego, leżącego wzdłuż ulicy Podgórnej, w południowej części miejscowości. Lokalizacja założonego cmentarza wojennego związana była z dużą ilością szpitali polowych, które znajdowały się w pobliżu toczonych w tym czasie walk. Większość poległych zakończyła życie między styczniem a marcem 1945 r. Z spoczywających na cmentarzu 191 żołnierzy radzieckich, udało się zidentyfikować 129.

W 1949 roku na cmentarz poszerzono i przeniesiono na jego teren ekshumowane ciała żołnierzy z terenu całej gminy. Ostateczny kształt nadały mu prace z 1950 r.  Cmentarz ma powierzchnię 940 m². Znajdują się na nim 44 mogiły, w tym 32 zbiorowe oraz 12 indywidualnych. 36 z nich to mogiły imienne. Mogiły zaznaczone są równomiernie ustawionymi, niewielkimi obeliskami, na których można z łatwością odczytać nawet do 5 imion leżących tam żołnierzy. Wśród nagrobków można poruszać się wybrukowanymi alejkami. Cmentarz jest bardzo łatwy do znalezienia dzięki, widocznym z drogi, wysokiemu obeliskowi oraz pomnikowi. Obelisk u podstawy ma płaskorzeźbę trzech żołnierzy armii radzieckiej, a po prawej stronie umieszczony został sierp i młot. U szczytu znajduje się złota, pięcioramienna gwiazda. Na znajdującym się obok pomniku wyryto napis ku czci żołnierzy armii radzieckiej oraz umieszczono datę: 1945. Z drogi widoczne są także dwie armaty, stojące po obu stronach placu, na którym znajduje się pomnik wraz z obeliskiem.


Wśród osób pochowanych na terenie cmentarza znamy historię jednego z lotników ludowego Wojska Polskiego. Był to Rosjanin, młodszy lejtenant gwardii Gusiew, będący oficerem Wojenno-Wozdusznych Sił, przydzielony do 103 Samodzielnej Eskadry Lotnictwa Łącznikowego. Wiemy, że zginął 21 marca 1945 r., trafiony pociskiem karabinowym w czasie lotu samolotem Po-2. Prawdopodobnie strzelali do niego żołnierze Wermachtu, wycofujący się lasami na zachód.

 

Zobacz panoramę: